Είναι νόμιμη η royalty free μουσική; Μια τίμια απάντηση για επιχειρήσεις

Σύντομη απάντηση: ναι, μια επιχείρηση μπορεί νόμιμα να παίζει μουσική που δεν εκπροσωπείται από κανέναν ελληνικό οργανισμό συλλογικής διαχείρισης (ΟΣΔ) και να μην πληρώνει αμοιβές ΟΣΔ για αυτήν. Η μουσική όμως δεν είναι «χωρίς δικαιώματα»: χρειάζεται άδεια από τους δικαιούχους της, αποκλειστική χρήση στον χώρο και έγγραφα που το αποδεικνύουν.

Το κείμενο αυτό είναι γενική ενημέρωση και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για τη δική σας περίπτωση απευθυνθείτε σε δικηγόρο.

Η αγορά της μουσικής για επιχειρήσεις έχει γεμίσει υποσχέσεις: «100% νόμιμο», «καμία αμοιβή ποτέ», «απαλλαγή με απόφαση δικαστηρίου». Σε αυτόν τον οδηγό ξεχωρίζουμε τι λέει ο νόμος, τι έχει πει δημόσια ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ) και τι δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί. Στο τέλος θα βρείτε λίστα ελέγχου για οποιονδήποτε πάροχο, και για εμάς.

Τι σημαίνει «royalty free» και τι δεν σημαίνει;

Royalty free σημαίνει ότι πληρώνετε τον πάροχο ή τον δικαιούχο με συμφωνημένο τρόπο, συνήθως συνδρομή, και όχι αμοιβές ανά χρήση μέσω ΟΣΔ. Δεν σημαίνει δωρεάν μουσική, ούτε μουσική χωρίς πνευματικά δικαιώματα, ούτε ότι μπορείτε να την παίζετε μαζί με οποιαδήποτε άλλη πηγή.

Ο Ν. 2121/1993 προστατεύει κάθε «πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα» (άρθρο 2), μεταξύ άλλων τις μουσικές συνθέσεις. Μια σύνθεση που διατίθεται ως royalty free είναι προστατευμένο έργο, όπως κάθε άλλη. Η διαφορά βρίσκεται στο ποιος δίνει την άδεια: αντί για έναν ΟΣΔ, τη δίνει ο ίδιος ο δικαιούχος ή κάποιος που απέκτησε από αυτόν το δικαίωμα να τη δίνει.

Τρεις συνηθισμένες παρανοήσεις

• «Χωρίς δικαιώματα» = ελεύθερη για όλους. Λάθος. Αν κατεβάσετε ένα κομμάτι από το internet χωρίς άδεια για δημόσια χρήση, δεν είναι royalty free για εσάς, όποια ετικέτα κι αν έχει.
• Royalty free για βίντεο = royalty free για κατάστημα. Όχι απαραίτητα. Μια άδεια για συγχρονισμό σε βίντεο δεν καλύπτει κατ' ανάγκη τη δημόσια εκτέλεση σε χώρο επιχείρησης. Διαβάστε τι ακριβώς επιτρέπει η άδεια.
• Royalty free = απαλλαγή από κάθε έλεγχο. Όχι. Ένας ΟΣΔ μπορεί να ζητήσει αμοιβή αν θεωρεί ότι στον χώρο ακούγεται ρεπερτόριό του, και τότε το ζήτημα κρίνεται με αποδείξεις.

Ποια η διαφορά ανάμεσα σε «χωρίς αμοιβές ΟΣΔ» και «χωρίς πνευματικά δικαιώματα»;

Οι ΟΣΔ εισπράττουν μόνο για το ρεπερτόριο που εκπροσωπούν. Μουσική εκτός αυτού του ρεπερτορίου δεν γεννά αμοιβές ΟΣΔ, αλλά εξακολουθεί να έχει δικαιούχους, που δίνουν οι ίδιοι την άδεια. «Χωρίς πνευματικά δικαιώματα» είναι κυρίως τα έργα που έχουν περάσει στον δημόσιο τομέα, ενώ οι ηχογραφήσεις τους μπορεί να προστατεύονται χωριστά.

Στην Ελλάδα, όπως εξηγούμε στον οδηγό για το κόστος ΕΔΕΜ, GEA και Αυτοδιαχείρισης, ένα τραγούδι έχει δύο ομάδες δικαιούχων: τους δημιουργούς (συνθέτες, στιχουργούς) και όσους το ηχογράφησαν (ερμηνευτές, μουσικούς, παραγωγούς). Για τη δεύτερη ομάδα το άρθρο 49 του Ν. 2121/1993 προβλέπει εύλογη αμοιβή που «καταβάλλεται υποχρεωτικά σε οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης». Ένας σοβαρός πάροχος πρέπει να έχει διευθετήσει και τις δύο ομάδες: τη σύνθεση και την ηχογράφηση.

Τι είναι το τεκμήριο εκπροσώπησης υπέρ των ΟΣΔ;

Το άρθρο 7 του Ν. 4481/2017 ορίζει ότι οι ΟΣΔ τεκμαίρεται ότι διαχειρίζονται τα έργα για τα οποία δηλώνουν εγγράφως ότι τους έχουν μεταβιβαστεί δικαιώματα. Για δικαιώματα υποχρεωτικής συλλογικής διαχείρισης, όπως η εύλογη αμοιβή της GEA, ο αδειοδοτημένος ΟΣΔ τεκμαίρεται ότι εκπροσωπεί όλους τους δικαιούχους και όλα τα έργα.

Τι λέει ακριβώς ο νόμος

Κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 7 του Ν. 4481/2017, όταν ΟΣΔ που λειτουργεί με άδεια του Υπουργού Πολιτισμού ασκεί δικαιώματα που υπόκεινται σε υποχρεωτική συλλογική διαχείριση, «τεκμαίρεται ότι εκπροσωπεί όλους ανεξαιρέτως τους δικαιούχους, ημεδαπούς και αλλοδαπούς και όλα ανεξαιρέτως τα έργα τους». Αν για μια κατηγορία δικαιούχων υπάρχουν περισσότεροι ΟΣΔ, το τεκμήριο ισχύει εφόσον τα δικαιώματα ασκούνται από κοινού. Η παράγραφος 2 προσθέτει ότι στο δικαστήριο αρκεί «η δειγματοληπτική αναφορά των έργων» που χρησιμοποιήθηκαν χωρίς άδεια. Στην πράξη, αν ακούγεται μουσική στον χώρο σας, εσείς καλείστε να δείξετε ότι δεν ανήκει στο ρεπερτόριο του οργανισμού.

Μπορεί να ανατραπεί το τεκμήριο;

Σύμφωνα με δημοσιευμένη νομολογία, ναι. Στην απόφαση ΜΠρΑθ 349/2022 (διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων) το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών δέχθηκε ότι «το τεκμήριο του άρθρου 7 του ν.4481/2017 είναι μαχητό» και ότι ο χρήστης «μπορεί να αποδείξει ότι η πραγματική αλήθεια είναι διαφορετική από την τεκμαιρόμενη». Στη συγκεκριμένη υπόθεση το δικαστήριο έκρινε ότι η μουσική υπόκρουση των καταστημάτων προερχόταν από βιβλιοθήκη της οποίας οι δικαιούχοι δεν είχαν αναθέσει τη διαχείριση σε ΟΣΔ, και απέρριψε την αίτηση. Πρόκειται για απόφαση πρώτου βαθμού σε ασφαλιστικά μέτρα, που κρίνει τα στοιχεία της συγκεκριμένης υπόθεσης. Δείχνει όμως ποια στοιχεία μετράνε: η προέλευση της μουσικής και η απόδειξη ότι στον χώρο έπαιζε μόνο αυτή.

Τι έχει πει δημόσια ο ΟΠΙ για τις βεβαιώσεις royalty free;

Στο δελτίο τύπου της 12ης Σεπτεμβρίου 2017 ο ΟΠΙ αναγνωρίζει ότι ο χρήστης μπορεί να επιλέξει να μη χρησιμοποιεί εκπροσωπούμενο ρεπερτόριο. Προσθέτει όμως ότι το αν ένα κατάστημα παίζει τέτοιο ρεπερτόριο είναι ζήτημα πραγματικό, που δεν αποδεικνύεται μόνο με βεβαιώσεις παρόχων.

Το δελτίο τύπου του ΟΠΙ για τη νόμιμη χρήση μουσικής σε καταστήματα αναφέρει, μεταξύ άλλων:

• Ο χρήστης που επιλέγει μη εκπροσωπούμενο ρεπερτόριο «θα πρέπει να μην εκτελεί κανένα μουσικό έργο που ανήκει στο ρεπερτόριο ΟΣΔ είτε μέσω στερεοφωνικής εγκατάστασης ή από το διαδίκτυο είτε μέσω τηλεόρασης ή ραδιοφωνικής εγκατάστασης».
• «Το κατά πόσο ένας καταστηματάρχης εκτελεί ή όχι εκπροσωπούμενο ρεπερτόριο είναι ζήτημα πραγματικό και δεν προκύπτει από την επίδειξη (μόνον) βεβαιώσεων ή άλλων εγγράφων από εταιρείες ή άλλους φορείς που παρέχουν μη εκπροσωπούμενο ρεπερτόριο.»
• Ο ΟΠΙ συστήνει στους επιχειρηματίες «να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ως προς το περιεχόμενο των υπηρεσιών που τους παρέχονται», υπενθυμίζοντας τις αστικές και ποινικές κυρώσεις των άρθρων 65 και 66 του Ν. 2121/1993.

Η ανακοίνωση είναι του 2017 και αναφέρει ακόμη την ΑΕΠΙ, της οποίας η άδεια ανακλήθηκε το 2018. Σήμερα τους δημιουργούς εκπροσωπούν η ΕΔΕΜ και η Αυτοδιαχείριση. Η ουσία της παραμένει χρήσιμη: μια βεβαίωση έχει αξία μόνο αν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα του χώρου.

Ισχύει ότι η μουσική από τεχνητή νοημοσύνη απαλλάσσει από τους ΟΣΔ;

Κυκλοφορούν δημόσια τέτοιοι ισχυρισμοί, μεταξύ άλλων με αναφορά σε απόφαση 4526/2026 του Πρωτοδικείου Αθηνών. Δεν βρήκαμε δημοσιευμένο το κείμενο της απόφασης, οπότε δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε τι ακριβώς έκρινε, σε ποια διαδικασία ή για ποιο ρεπερτόριο. Παραθέτουμε μόνο ό,τι είναι δημόσια διαθέσιμο.

Τι υποστηρίζεται

Η Π.Α.Ν.Σ.Ε.Κ.Τ.Ε., ομοσπονδία επιχειρήσεων εστίασης, σε ανακοίνωση του Απριλίου 2026 υποστηρίζει ότι δεν γεννιούνται πνευματικά και συγγενικά δικαιώματα σε έργα που παράγονται αποκλειστικά από τεχνητή νοημοσύνη, επικαλούμενη ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία. Σε ανακοίνωση του Σεπτεμβρίου 2026 αναφέρεται στην απόφαση 4526/2026 και γράφει ότι μια επιχείρηση που έπαιζε τέτοια μουσική απαλλάχθηκε από τις απαιτήσεις. Οι ισχυρισμοί αυτοί είναι της ομοσπονδίας. Δεν είναι θέσεις του ΟΠΙ ή των ΟΣΔ.

Τι πρέπει να έχετε υπόψη

• Μια απόφαση πρωτοδικείου κρίνει μια συγκεκριμένη υπόθεση με τα δικά της στοιχεία και δεν δεσμεύει άλλα δικαστήρια.
• Ο Ν. 2121/1993 προστατεύει χωριστά τον παραγωγό της ηχογράφησης, δηλαδή το πρόσωπο «με πρωτοβουλία και ευθύνη του οποίου πραγματοποιείται η πρώτη εγγραφή σειράς ήχων» (άρθρο 47 παρ. 3). Πώς εφαρμόζεται αυτό σε ηχογραφήσεις που παράγονται από λογισμικό είναι ερώτημα για δικηγόρο.
• Όποια κι αν είναι η πηγή της μουσικής, το πρακτικό ερώτημα σε έναν έλεγχο παραμένει το ίδιο: τι ακουγόταν στον χώρο και πώς αποδεικνύεται.

Για τη δική μας πλευρά: η μουσική του RadioPro.gr δεν είναι από τεχνητή νοημοσύνη. Τη δημιουργούν και την παράγουν άνθρωποι.

Πώς ελέγχετε έναν πάροχο μουσικής χωρίς αμοιβές ΟΣΔ;

Ζητήστε γραπτά στοιχεία για πέντε πράγματα: συμβάσεις με τους δημιουργούς, αλυσίδα δικαιωμάτων για σύνθεση και ηχογράφηση, αρχεία αναπαραγωγής, σαφείς όρους αποκλειστικής χρήσης και κανονικά τιμολόγια. Ένας πάροχος που δεν μπορεί να τα δείξει σας αφήνει χωρίς αποδείξεις, όποια υπόσχεση κι αν δίνει.

Λίστα ελέγχου

1. Συμβάσεις με τους δημιουργούς. Έχει ο πάροχος γραπτές συμφωνίες με τους συνθέτες και τους παραγωγούς, που του επιτρέπουν να δίνει άδεια δημόσιας εκτέλεσης σε επιχειρήσεις; Ρωτήστε αν μπορεί να τις επιδείξει, έστω σε δικηγόρο σας ή σε δικαστήριο.
2. Αλυσίδα δικαιωμάτων (chain of title). Για κάθε κομμάτι πρέπει να είναι σαφές ποιος έγραψε τη σύνθεση, ποιος έκανε την ηχογράφηση και πώς τα δικαιώματα έφτασαν στον πάροχο. Οι δημιουργοί δεν πρέπει να είναι μέλη ελληνικού ΟΣΔ ή ξένου οργανισμού που εκπροσωπείται στην Ελλάδα.
3. Αρχεία αναπαραγωγής (play-logs). Καταγράφει η υπηρεσία τι έπαιξε, πού και πότε, και μπορείτε να πάρετε αυτά τα αρχεία για συγκεκριμένη περίοδο; Αυτό είναι το στοιχείο που συνδέει τη βεβαίωση με την πραγματικότητα του χώρου.
4. Όρος αποκλειστικής χρήσης. Ένας σοβαρός πάροχος σάς λέει ξεκάθαρα ότι η κάλυψη ισχύει μόνο αν στον χώρο παίζει αποκλειστικά ο δικός του κατάλογος. Αν κάποιος υπόσχεται ότι μπορείτε να ανοίγετε και ραδιόφωνο, να είστε επιφυλακτικοί.
5. Τιμολόγια και στοιχεία εταιρείας. Κανονικό παραστατικό με στοιχεία νομικού προσώπου, διεύθυνση και περίοδο κάλυψης. Η βεβαίωση πρέπει να αναφέρει τον συγκεκριμένο χώρο και τις ημερομηνίες.
6. Ρεαλιστικές υποσχέσεις. Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι ένας ΟΣΔ δεν θα προβάλει ποτέ αξίωση. Φράσεις όπως «100% νόμιμο» ή «δεν θα σας ενοχλήσει κανείς» δεν είναι νομική κάλυψη.

Πώς λειτουργεί η Εγγύηση Αποκλειστικής Χρήσης του RadioPro.gr;

Η Εγγύηση Αποκλειστικής Χρήσης ισχύει μόνο αν ο κατάλογος του RadioPro.gr είναι η μόνη μουσική στον χώρο σας: χωρίς ραδιόφωνο, ήχο τηλεόρασης, Spotify, YouTube ή ζωντανούς μουσικούς. Στηρίζεται στη Βεβαίωση Χρήσης και στον Φάκελο Τεκμηρίωσης με τα play-logs του χώρου.

Το RadioPro.gr παρέχει μουσική από δημιουργούς που δεν είναι μέλη ελληνικών ΟΣΔ, από 120 € τον χρόνο. Οι τιμές είναι πλέον ΦΠΑ 24%. Με τη συνδρομή λαμβάνετε τη Βεβαίωση Χρήσης για τον χώρο και την περίοδο κάλυψης. Αν δεχθείτε έλεγχο ή επιστολή από ΟΣΔ, μας ενημερώνετε και σας στέλνουμε τον Φάκελο Τεκμηρίωσης με τα αρχεία αναπαραγωγής, ώστε να τον αξιοποιήσει ο δικηγόρος σας. Δεν παρέχουμε νομικές υπηρεσίες ή δικαστική εκπροσώπηση. Η Βεβαίωση είναι αποδεικτικό στοιχείο και όχι ασυλία: αν προκύψει διαφορά, την κρίνει το δικαστήριο με βάση όλα τα στοιχεία. Αν ακούγεται άλλη μουσική στον χώρο, η εγγύηση δεν ισχύει για αυτή τη χρήση.

Τις τιμές ανά τύπο και μέγεθος χώρου θα βρείτε στη σελίδα τιμών. Αν σκέφτεστε να κρατήσετε Spotify, YouTube ή ραδιόφωνο παράλληλα, διαβάστε πρώτα τον οδηγό Spotify, YouTube και ραδιόφωνο στο κατάστημα.

Πηγές

• ΟΠΙ: Ν. 2121/1993, κωδικοποιημένο κείμενο (άρθρα 2, 3, 47, 49, 65, 66)
• ΟΠΙ: Ν. 4481/2017
• Ν. 4481/2017, άρθρο 7 (Τεκμήρια)
• ΟΠΙ: Δελτίο τύπου για τη νόμιμη χρήση μουσικής σε καταστήματα (12/9/2017, PDF)
• ΜΠρΑθ 349/2022 (ασφαλιστικά μέτρα), ΔΣΑ Ισοκράτης
• Media News: Ανακοίνωση Π.Α.Ν.Σ.Ε.Κ.Τ.Ε. για μουσική από τεχνητή νοημοσύνη (28/4/2026)
• Greveniotis.gr: Ανακοίνωση Π.Α.Ν.Σ.Ε.Κ.Τ.Ε. με αναφορά στην απόφαση 4526/2026 (1/9/2026)
• ΟΠΙ: Αμοιβολόγια ΟΣΔ

Δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Οι παραπομπές αφορούν κείμενα όπως ήταν διαθέσιμα στις 14/10/2026. Η νομολογία μπορεί να εξελιχθεί, και κάθε υπόθεση κρίνεται με τα δικά της στοιχεία. Για τη δική σας περίπτωση απευθυνθείτε σε δικηγόρο.